ภาพคนขี่มอเตอร์ไซค์กลางฝนบนทางด่วนคือฉากที่คนกรุงเทพคุ้นตา แต่เมื่อมีรายงานวันนี้ว่าเกิดเหตุคนขี่มอเตอร์ไซค์บนทางด่วนในกรุงเทพถูกฟ้าผ่า คำถามที่ตามมาทันทีคือ แล้วคนขับรถยนต์ล่ะ ปลอดภัยจริงไหม หรือเป็นแค่ความเชื่อที่เราพูดต่อกันมา?

เข้าใจให้ถูก: รถไม่ได้กันฟ้าผ่า แต่ช่วยพาคนออกจากกระแส

ความเชื่อเดิมที่ว่า “อยู่ในรถแล้วฟ้าผ่าไม่ถึง เพราะยางรถเป็นฉนวน” เป็นคำอธิบายที่ผิดครึ่งสำคัญ ยางรถไม่ได้เป็นพระเอกของเรื่องนี้ แรงดันไฟฟ้าจากฟ้าผ่าสูงเกินกว่าจะฝากชีวิตไว้กับยางสี่เส้นได้ สิ่งที่ช่วยคนในรถคือ โครงโลหะด้านนอกของรถหลังคาแข็ง ซึ่งทำให้กระแสไฟฟ้าไหลไปตามผิวด้านนอกตัวถัง แล้วลงสู่พื้น

National Weather Service ของสหรัฐฯ อธิบายว่า รถหลังคาโลหะที่ปิดกระจกสามารถให้การป้องกันแก่คนด้านในได้ แต่ตัวรถเองอาจเสียหายได้ ตั้งแต่เสาอากาศ ระบบไฟฟ้า กระจกไล่ฝ้า ไปจนถึงยางหรือชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ นั่นแปลว่า “คนอาจรอด” ไม่ได้แปลว่า “รถไม่เป็นอะไร”

ทำไมมอเตอร์ไซค์เสี่ยงกว่า

มอเตอร์ไซค์เป็นพาหนะเปิดโล่ง ผู้ขี่อยู่กลางสภาพอากาศโดยตรง เปียกฝน สัมผัสรถ สัมผัสถนน และมักอยู่ในพื้นที่โล่ง เช่น ทางด่วน สะพาน หรือถนนยกระดับ เมื่อมีพายุฝนฟ้าคะนอง ผู้ขี่จึงไม่มี “เปลือกนำไฟฟ้า” ครอบร่างกายแบบรถยนต์หลังคาแข็ง

CDC ระบุชัดว่า open vehicles เช่น รถเปิดประทุน รถกอล์ฟ และมอเตอร์ไซค์ไม่ใช่ที่หลบภัยจากฟ้าผ่า ส่วน safe shelter คืออาคารปิดมิดชิด หรือ hard-top vehicle ที่ปิดกระจกแล้ว นี่คือเส้นแบ่งสำคัญระหว่าง “นั่งในรถยนต์” กับ “นั่งบนรถมอเตอร์ไซค์”

ถ้าขับรถอยู่แล้วฟ้าผ่าใกล้ๆ ต้องทำอย่างไร

หลักปฏิบัติไม่ซับซ้อน แต่ต้องทำทันที: ลดความเร็วอย่างนุ่มนวล เปิดไฟหน้า เว้นระยะจากรถคันหน้า และถ้าฝนหนักจนทัศนวิสัยแย่ ให้หาที่จอดปลอดภัยที่ไม่ใช่ใต้ต้นไม้ใหญ่ เสาไฟ หรือป้ายสูง เมื่อจอดแล้วให้ปิดกระจก อยู่ในรถ และหลีกเลี่ยงการแตะส่วนโลหะหรืออุปกรณ์ไฟฟ้าที่ต่อกับตัวรถโดยไม่จำเป็น

อย่าลงจากรถไปยืนถ่ายคลิปฟ้าผ่า อย่าพิงตัวถัง และอย่าคิดว่าเพราะอยู่บนทางด่วนจึงต้องฝืนขับต่อเสมอ ถ้าสถานการณ์อันตราย การชะลอและหาจุดจอดฉุกเฉินที่เหมาะสมอาจปลอดภัยกว่าการขับเร็วกลางฝนที่มองไม่เห็นเลน

เช็กลิสต์ช่วงฝนฟ้าคะนองสำหรับคนใช้รถ

• ได้ยินฟ้าร้องเมื่อไร ให้ถือว่าฟ้าผ่าอยู่ใกล้พอจะเป็นอันตราย
• ถ้าอยู่ในรถยนต์หลังคาแข็ง ให้ปิดกระจกทุกบานและอยู่ในรถ
• หลีกเลี่ยงการแตะกรอบประตู เสาโลหะ กระจกบานท้ายที่มีเส้นไล่ฝ้า หรืออุปกรณ์ไฟฟ้า
• ถ้าขี่มอเตอร์ไซค์ ให้หาที่หลบในอาคารปิด ไม่ใช่ศาลาริมทาง ป้ายรถเมล์ หรือใต้สะพานโล่ง
• อย่าจอดใต้ต้นไม้ เสาไฟ ป้ายโฆษณา หรือโครงสร้างสูงโดดเดี่ยว
• รออย่างน้อย 30 นาทีหลังได้ยินฟ้าร้องครั้งสุดท้าย ก่อนกลับไปกลางแจ้ง

แล้วคำตอบของคนขับรถยนต์คืออะไร

คนขับรถยนต์มีโอกาสเจอฟ้าผ่าได้ เพราะรถเป็นวัตถุหนึ่งบนถนน และบนทางด่วนหรือพื้นที่โล่งรถอาจกลายเป็นจุดที่ฟ้าผ่าลงมาได้ แต่ถ้าเป็นรถหลังคาแข็ง โครงโลหะสมบูรณ์ ปิดกระจก และคนในรถไม่แตะส่วนที่นำไฟฟ้า โอกาสบาดเจ็บรุนแรงของคนในรถจะต่ำกว่าการอยู่กลางแจ้งหรืออยู่บนมอเตอร์ไซค์มาก

บทเรียนจากเหตุวันนี้จึงไม่ใช่ “อย่ากลัว รถยนต์ปลอดภัยเสมอ” แต่คือ “ใช้รถเป็นที่หลบภัยให้ถูกวิธี และอย่าประเมินพายุฝนฟ้าคะนองต่ำเกินไป” สำหรับเมืองที่มอเตอร์ไซค์ยังเป็นพาหนะประจำวันของคนจำนวนมาก ข้อเท็จจริงนี้สำคัญยิ่งกว่าเดิม เพราะคนที่เสี่ยงที่สุดมักไม่ใช่คนที่อยู่ในห้องโดยสาร แต่เป็นคนที่ต้องอยู่กลางฝนบนถนน