สำหรับคนที่ขับรถทุกวัน ตัวเลขอุบัติเหตุอาจเป็นเรื่องไกลตัว เราได้ยินข่าวช่วงสงกรานต์ ช่วงปีใหม่ แล้วก็ลืม แต่ถ้ามองข้อมูล 20 ปีย้อนหลังแบบต่อเนื่อง ภาพที่เห็นน่าสนใจกว่าที่คิดมาก — ทั้งข่าวดีและข่าวที่ยังน่าเป็นห่วง

ภาพรวม 20 ปี: ลดลง แต่ยังสูงลิ่ว

ถ้าดูเฉพาะตัวเลข อัตราผู้เสียชีวิตต่อประชากร 100,000 คน ของไทยลดลงอย่างชัดเจน จากจุดสูงสุดราว 45.8 ในปี 2553 เหลือ 25.4 ในปี 2564 ตามการประมาณการขององค์การอนามัยโลก (WHO) — คิดเป็นการลดลง 44% ซึ่งดีกว่าค่าเฉลี่ยของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกที่ลดได้แค่ 19% ในช่วงเดียวกัน

แต่ “ลดลง” ไม่ได้แปลว่า “ดี” — ไทยยังอยู่อันดับ 9 จาก 175 ประเทศสมาชิก WHO ด้านจำนวนผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน และเป้าหมายของแผนแม่บทความปลอดภัยทางถนนฉบับที่ 5 ที่ตั้งไว้ที่ 12 ต่อ 100,000 คน ภายในปี 2570 นั้น ยังอีกไกลมาก

มอเตอร์ไซค์: ตัวละครหลักที่ไม่เคยเปลี่ยน

ไม่ว่าจะดูข้อมูลปีไหน มอเตอร์ไซค์ยังครอง 80% ขึ้นไปของผู้เสียชีวิตทั้งหมดอย่างสม่ำเสมอ ปี 2567 มีผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุมอเตอร์ไซค์ 14,144 คน จากทั้งหมด 17,447 คน

ตัวเลขนี้สะท้อนความจริงที่ว่ารถจักรยานยนต์คิดเป็นกว่าครึ่งของยานพาหนะจดทะเบียนทั้งหมดในประเทศ แต่ผู้ขับขี่จำนวนมากไม่สวมหมวกกัน สวมหมวกที่ไม่ได้มาตรฐาน หรือขับขี่ในสภาพที่ไม่พร้อม ปัจจัยเสี่ยงหลักยังคงเหมือนเดิมทุกปี — ไม่สวมหมวกกันน็อค เมาแล้วขับ และขับเร็วเกินกำหนด

7 วันอันตราย: แนวโน้มดีขึ้น แต่ยังน่ากลัว

ช่วงเทศกาลปีใหม่และสงกรานต์ที่เราเรียกว่า “7 วันอันตราย” นั้น ตัวเลขเริ่มมีแนวโน้มดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดในช่วง 5 ปีหลัง ช่วงปีใหม่ 2568 มีผู้เสียชีวิต 253 คน ลดลงจาก 287 คนในปีก่อนหน้า และต่ำกว่าจุดสูงสุดที่ 478 คนในปี 2560 อย่างมาก

แต่อย่าลืมว่า “ลดลง” หมายถึงยังมีคนตายวันละ 36 คนในช่วง 7 วันนั้น ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยทั้งปี (48 คน/วัน) แบบก้าวกระโดด ช่วงเทศกาลยังเป็นจุดอ่อนที่สุดของระบบอยู่ดี

ต้นทุนที่มองไม่เห็น

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ประเมินว่าความสูญเสียทางเศรษฐกิจจากการเสียชีวิตและบาดเจ็บสาหัสบนท้องถนนในปี 2565 อยู่ที่ราว 531,058 ล้านบาท หรือคิดเป็น 3.06% ของ GDP — ตัวเลขที่ใหญ่กว่างบประมาณกระทรวงหลายกระทรวงรวมกัน

องค์กร iRAP ประเมินว่าหากไทยลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานความปลอดภัยเพียงปีละ 632 ล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 0.1% ของ GDP) อาจช่วยชีวิตคนได้ราว 6,000 คนต่อปี — เทียบแล้วเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าอย่างไม่น่าเชื่อ

มองไปข้างหน้า

แนวโน้ม 20 ปีบอกเราว่าไทยกำลังเดินไปในทิศทางที่ถูก แต่ช้าเกินไป เป้าหมาย Decade of Action for Road Safety 2021–2030 ของ UN ต้องการลดผู้เสียชีวิตลงครึ่งหนึ่งภายในปี 2573 ซึ่งต้องลดปีละ 7.4% — ในขณะที่ไทยลดได้เฉลี่ยปีละ 5.9% ในช่วง 2559–2564 ยังขาดอีกหนึ่งเกียร์

ในฐานะคนที่อยู่ในวงการรถยนต์ สิ่งที่เรามองเห็นชัดคือ ปัญหานี้ไม่ได้อยู่ที่ “รถ” อย่างเดียว แต่อยู่ที่ระบบทั้งหมด — ถนน ป้ายเตือน การบังคับใช้กฎหมาย การศึกษา และวัฒนธรรมการขับขี่ที่ต้องเปลี่ยนพร้อมกัน

ตัวเลข 20 ปีที่ผ่านมาเตือนเราว่า ทุกครั้งที่เราออกจากบ้าน ไม่ว่าจะนั่งรถหรือขี่มอเตอร์ไซค์ ความปลอดภัยไม่ใช่เรื่องของคนอื่น — มันเป็นเรื่องของเราทุกคน